AGALLAMH BEO
Alan Titley
Éamonn Ó Dónaill Éamonn Ó Dónaill Éamonn Ó Dónaill
Íomhá
Íomhá
Íomhá
An tAire Airgeadais Charlie McGreevy: sásta go raibh na Sasanaigh in Éirinn
Íomhá
Dealbh sa Chóbh, Contae Chorcaí i gcuimhne ar na milliúin a chuaigh ar imirce ón tír seo. An dtiocfaidh an in athuair nuair a bheas Éireannaigh ag bualadh ar dhoras Mheiriceá?

Fógraíodh an mhí seo caite go raibh Amach, úrscéal do dhaoine óga leis an scríbhneoir agus scoláire Alan Titley, ar ghearrliosta Ghradaim Bisto, a bhronntar gach bliain ar údair leabhar páistí. Labhair le hÉamonn Ó Dónaill faoi scríobh an tsaothair seo, faoin saol acadúil agus faoin easpa measa atá aige ar an Aire Airgeadais agus ar bhaill eile de Rialtas na hÉireann.

Is minic a deirtear gur duine é Alan Titley a bhíonn gealgháireach agus dearfach i gcónaí, a chaitheann go cóir lena chuid mac léinn agus lena chomhghleacaithe. cúis iontais ar bith a bhí ann, mar sin, gur chuir fáilte chroíúil romham nuair a bhuail isteach chuig a oifig i gColáiste Phádraig, Droim Conrach ag deireadh na míosa seo caite chun agallamh a chur air.

Nuair a chuirim in iúl gur mian liom labhairt leis faoina shaol, “Agallamh eile acu sina deir , ag osnaíl. bhíonn deacracht ar bith agam, áfach, caint a mhealladh uaidh mar gur fear é a dtaitníonn an chumarsáid go mór leis agus a bhaineann an-sásamh as an imeartas focal.

Titley ag léachtóireacht i Roinn na Gaeilge i gColáiste Phádraig ó bhí 1974 ann agus ina cheann roinne le trí bliana is fiche. Bhain cáilíocht amach mar mhúinteoir bunscoile i 1967 agus chaith dhá bhliain ansin ag obair sa Nigéir, le linn bhlianta corracha Chogadh Bhiafra. Gearradh téarma príosúin seachtaine air agus é ansin de bharr gur labhair amach i gcoinne rialtas na Nigéire agus chonaic go leor uafás, daoine á gcur chun báis go poiblí mar shampla, agus é ag cur faoi sa tír. Thug roinnt blianta ag múineadh buachaillí bodhra tar éis filleadh ar Éirinn i 1969, go dtí gur ceapadh é ar fhoireann Roinn na Gaeilge i gColáiste Phádraig, ar coláiste oiliúna é do mhúinteoirí, mar aon le gnáth-ollscoil.

ar an saol acadúil a labhraíonn muid i dtosach ach ar an leabhar is déanaí uaidh, úrscéal do dhaoine óga dar teideal Amach. Ainmníodh an saothar seo ar ghearrliosta Ghradaim Bisto (a bhronntar ar údair leabhar páistí) le gairid. Is scríbhneoir bisiúil é Titley a bhfuil úrscéalta, gearrscéalta, fabhalscéalta agus drámaí tagtha óna pheann. a shaothar dúshlánach, go háirithe ó thaobh na teanga de, agus mór do go leor daoine dul i dtuilleamaí an fhoclóra agus iad á léamh. Deir Titley nach raibh deacair an leabhar seo do dhaoine óga idir deich mbliana agus dhá bhliain déag a scríobh, áfach, agus gur cabhair a bhí sa taithí a bhí aige cheana féin.

Is dócha go gcaitheann rudaí a chur in oiriúint, go háirithe drámaí á scríobh agat don raidió, don phobal. féidir leat a bheith go hiomlán leithliseach dráma á scríobh agat - caitheann díriú ar na daoine. Agus, ar ndóigh, seo fíor leis ag tabhairt léachtaí do dhaoine gach aon sa bhliain, daoine a bhfuil Gaeilge mhaith acu, ach nach bhfuil an Ghaeilge chomh maith acu is atá ag daoine a bhíonn á cleachtadh go rialta.”

Deir gur cuidiú mór a bhí ann fosta eagarthóirí cumasacha a bheith ag plé leis an saothar.

Bhí eagarthóirí den scoth agam sa Ghúm - Seosamh Ó Murchú, Antain Mag Shamhráin, Máirtín Ó Cadhain - a bhí ana-dhian go deo. Bhí an scian amuigh acu, bhí an tua amuigh acu, bhí an leabhar gramadaí amuigh acu. Ach bhí go hiontach, caithfidh a . miste liomsa é sin mar rachainn ar seachrán agus ar fálróid ar fud na háite, mar sin é an dóigh a scríobhaim.”

go leor eachtraí a tharla féin agus chairde agus iad ag éirí aníos i gcathair Chorcaí le fáil sa leabhar áirithe seo. Iarracht atá ann, a deir , léiriú a dhéanamh ar anmbligeardaíocht agus go deimhin maistínteacht agus amaidía bhíonn ar siúl ag leanaí. Deir nach ndéantar léiriú fírinneach go rómhinic i leabhair do dhaoine óga ar na rudaí a tharlaíonndo lads *ar chúl sceiche ar chúl seide de réir mar a bhíonn siad ag fásagus theastaigh uaidh féin méid áirithe de sin a léiriú in *Amach.

Drámaíocht na Gaeilge

roinnt drámaí curtha ar an stáitse ag Titley go dtí seo agus cinn scríofa aige don raidió chomh maith. Nuair a fhiafraím de an measann , mar a mheasaim féin, go bhfuil caighdeán na drámaíochta Gaeilge an-íseal, seachnaíonn an cheist agus díríonn ar fhadhb eile a bhíonn acu siúd ar mian leo dráma a léiriú.

Is dóigh liom gurb é an deacracht atá ann nach bhfuil dlúsphobal in áit ar bith, seachas b’fhéidir i nGaillimh, ar thairseach Chonamara, agus fiú amháin ansin ana-dheacair tabhairt ar dhaoine an bóthar fada polltach ón gCeathrú Rua a chur orthu isteach go Gaillimh le dul go dtí an Taibhdhearc. I mBaile Átha Cliath, níos casta fós, mar go bhfuil traidisiún áirithe drámaíochta anseo, roinnt deacrachtaí móra ann. An chéad cheann nach bhfuil leanúnachas de shórt ar bith ann. Is é sin, féidir leat a go mbeidh dráma Gaeilge ar siúl go rialta, go neamhrialta. ndéarfadh duine, ‘Beidh séasúr drámaíochta ar siúl i na Samhna gach aon bhliain i Aibreáin gach aon bhliain, agus beidh cúig cinn de dhrámaí Gaeilge ar siúl’, cuir i gcás sa Phéacóg, dob fhéidir, dar liom, lucht na Gaeilge a thabhairt le chéile fuinneamh instealladh díocais éigin a chur isteach iontu.”

Cáineann iad siúd i bpobal na Gaeilge i mBaile Átha Cliath nach bhfuil sásta tacaíocht a thabhairt do dhrámaí a chuirtear ar an stáitse. Luann , mar shampla, léiriú den dráma *An Druma Mór *a raibh aige roinnt blianta ó shin agus nach raibh ach cúigear i láthair aige. den tuairim nach bhfuil meas ceart ag go leor de lucht na Gaeilge ar a litríocht féin.

Tharla rud diamhair dom oíche amháin, nuair a dhein Micheál Ó Conghaile aistriúchán ar Banríon Álainn an Líonáin le Martin McDonagh agus bhí ar siúl sa Samuel Beckett Theatre i gColáiste na Tríonóide, b’fhéidir dhá bhliain trí bliana ó shin. Bhíos ann an chéad oíche agus bhí lán go doras (agus chuala go raibh an tarna hoíche mar an gcéanna). Glacann an amharclann sin trí chéad duine níos . Bhí daoine ag titim amach as na doirse. Agus Gaeilge ar fad a bhí ar siúl acu - níor chuala focal Béarla. Agus formhór na ndaoine, níor aithin iad. Agus dob ait liom ar fad é agus nílim tar éis teacht chun réitigh go hiomlán leis. Ach sílim go mb’fhéidir go bhfuil aigne choilínithe ag go leor de mhuintir na Gaeilge, fiú daoine a bhfuil Gaeilge den scoth acu. Go ndúradar, ‘Is dráma é seo a bhfuil ráchairt mhór air sa Bhéarla, cáil ar Mhartin McDonagh, bhrí sin is dráma maith é. Níor éirigh linn é a fheiscint sa Bhéarla, mar sin táimid chun é a fheiscint sa Ghaeilge. Sin an léamh atá agamsa air.

Na daoine céanna sin, bhacfaidís beag mór le teacht go dtí dráma Gaeilge. Braithim go minic go bhfuil easpa muiníne ag lucht na Gaeilge as a gcuid litríochta féin. Abair, níl ag iarraidh a bheith dian ar dhaoine mar daoine díograiseacha ann i gcónaí, ach ar éigean go bhfuil scríbhneoir ar bith Gaeilge arb é an cháil atá air gurb í an drámaíocht an chloch is ar a phaidrín, rud atá spéisiúil.”

Níl róthógtha le haistriúcháin a bheith á ndéanamh go Béarla ar shaothar scríbhneoirí Gaeilge, ach tuigeann cén fáth a bhfuil seo riachtanach.

Cén leabhar atá á léamh agat faoi láthair?

The New Era Grammar of Modern Irish le Gerald O’Nolan.

Cén ceol is fearr leat?

Rud ar bith le Daniel O’Donnell

Cén scannán is fearr a chonaic riamh?

The Wizard of Oz.

dtéann ar saoire?

Isteach im shamhlaíocht.

mhéad uair a bhí thar lear anuraidh?

Seacht n-uaire.

Cén bhialann is fearr leat?

Fusciardi’s.

Cén duine is a bhfuil meas agat air/uirthi?

Mary O’Rourke, ceannaire an tSeanaid.

Cén duine is a chuaigh i bhfeidhm ort agus níos óige?

Eminem.

Cén rud is a chuireann isteach ort?

An greann.

Cad iad na huaireanta a oibríonn gach seachtain?

Ó gheal go geal.

Cad iad na rudaí a chuireann strus ort?

An greann.

An bhfuil sásta le do shaol agus leis an mhéid atá bainte amach agat?

Níl, agus .

miste cúrsaí aistriúcháin, mar mura mbeadh aistriúchán ann, bheadh a fhios ag daoine go bhfuil an Ghaeilge ann. Is crá croí agus pian é an méid sin a admháil ach bheadh a fhios ag daoine go bhfuil ann. bhrí sin, leis an aistriúchán. An baol atá ann i gcónaí sholathraíonn an t-aistriúchán gur dóigh le daoine gur sin an bunleagan. Bíonn aighneas síoraí ann idir an rud sin. Níl aon réiteach simplí air. Is geall le tionscal é a bheith ag aistriú fhilíocht na Gaeilge go Béarla.

Ach is cuma cén t-aistriúchán a dheintear, fheabhas é, ciotrúnta, bacach, níl dílis. Mídhílseacht go bunúsach atá san aistriúchán ach leis. Ach baol ana-mhór ag baint leis. Mar shampla, déantar plé ar Nuala Dhomhnaill mar fhile Béarla ar chúrsaí Béarla ar fud na hÉireann, bhrí sin gabháltas á dhéanamh uirthi.”

Easpa ama

Ba bhreá le Titley a bheith in ann luí isteach ar an scríbhneoireacht chruthaitheach níos ach deacair é sin a dhéanamh agus ualach trom oibre air i gColáiste Phádraig. Deir go bhfuil sásta ansin, áfach, agus gur breá leis a bheith i dteagmháil leis an dream óg go laethúil. sásta a admháil nach bhfuil caighdeán na Gaeilge chomh hard i measc na mac léinn is a bhí nuair a chuaigh seisean i mbun oibre sa choláiste i dtosach.

Níl aon amhras nach bhfuil an caighdeán chomh hard is a bhí. Ach cuireann iontas orm a fheabhas is atá an Ghaeilge ag go leor leor daoine fós, ach níl aon amhras nach bhfuil chomh maith. Ina choinne sin - agus níl a fhios agam an aon chúiteamh é seo - bhraitheann an naimhdeas céanna. bhraitheann daoine gur namhaid dóibh an Ghaeilge níos go bhfuil an Ghaeilge á brú orthu mar a bhíodh. Agus, réir sin, na daoine a bhfuil Gaeilge mhaith acu oscailte, siad fáilteach, siad bríomhar agus is daoine den scoth go leor díobh. Ach is athrú saoil é agus is dócha gurb é an dúshlán atá ann do lucht na Gaeilge ar gach leibhéal den oideachas dul i ngleic leis sin.”

Go minic le linn an agallaimh, luann go bhfuil níos mac léinn ag déanamh staidéir ar an Ghaeilge i gColáiste Phádraig mar atá sna coláistí tríú leibhéal eile sa tír le chéile, thuaidh agus theas (ag fágáil Choláiste Mhuire gan Smál i Luimneach as an áireamh). Deir cúpla babhta chomh maith go bhfuil caighdeán na mac léinn an-ard, go bhfuil siad fiú níos fearr ó thaobh na Gaeilge de go leor de na mic sna coláistí eile. Braithim go dtuigeann go maith go mbíonn cuid den dream acadúil ag caitheamh anuas ar an Ghaeilge mar ábhar i gColáiste Phádraig agus nach bhfuil oiread measa acu ar Roinn na Gaeilge ansin is ba cheart dóibh.

scéalta cloiste agam thall is abhus. Bhí mar scrúdaitheoir seachtrach in áiteanna thall is abhus agus bhí leisc ar dhaoine cead a thabhairt do mhic léinn a dhein an B.Ed dul isteach i gcúrsaí MA i gcoláistí eile. Ach is easpa eolais níos rud ar bith eile é sin, go samhlaíonn siad go bhfuil an B.Ed ar shlí éigin ar chéim níos ísle an BA s’acu féin. A mhalairt ar fad atá fíor! Trí chéile, bíonn caighdeán lucht an B.Ed anseo, ar an meán, i bhfad níos airde caighdeán an ghnáthmhic léinn BA in aon cheann des na coláistí ar fud na tíre.”

Molann a chomghleacaithe go hard fosta.

I gcomparáid le ranna eile Gaeilge, go deimhin i gcomparáid le ranna eile anseo, scoláirí den scoth againn, a bhfuil míle leabhar curtha ar fáil acu, atá i lár an ghoirt maidir leis an nGaeilge féin. Is pléisiúr é a bheith ag obair leo.”

Is cúis frustrachais , áfach, nach bhfuil foireann mór go leor ag obair leis. Nuair a fhiafraím de an féidir leo seirbhís cheart a chur ar fáil do na mic léinn, ag cur san áireamh a laghad sin daoine a bheith ag obair sa roinn, tugann freagra macánta.

féidir. Ar an gcomhaireamh deireanach, bhí deichniúr ag obair go lánaimseartha againne. mbeadh an coibhneas céanna againne is atá i gColáiste na Tríonóide sa Choláiste Ollscoile Baile Átha Cliath, go deimhin féin i gColáiste na Ríona i mBéal Feirste, déarfainn go mbeadh tríocha duine lánaimseartha san fhoireann againn féin. bhrí sin, is é freagra gonta na ceiste nach féidir linn. Agus níl mise ag ceilt nach féidir linn. Sin bun agus barr an scéil.

Níl aon tsocrú ag an Roinn Oideachais agus Eolaíochta, ag an Údarás um Ardoideachas agus, i ndeireadh na preibe, níl aon tsocrú ag an rialtas go gcaithfí leis an nGaeilge ar aon phioc difriúil le haon ábhar eile. Agus sin é náire an stáit.”

Deir go bhfuil meas aige ar an Aire na Gaeltachta Éamonn Ó Cuív ach gur dóigh leis nach n-éiríonn leis dul i bhfeidhm ar dhaoine eile sa rialtas ó thaobh na Gaeilge de. Creideann go bhfuil an tAire Sláinte Mícheál Martin dáiríre faoin obair atá ar bun aige fosta ach, seachas an bheirt sin, níl meas aige, a deir , ar éinne eile sa rialtas.

Déarfainn go bhfuil daoine sa rialtas - agus cloiseann ráflaí - gur cuma leo agus a bheadh, go deimhin, naimhdeach don teanga. ráflaí cloiste agamsa, mar shampla, go raibh an tAire Airgeadais [Charlie McGreevy], go raibh go binbeach in aghaidh TG4 an chéad uair riamh.

Chuala le linn an toghcháin dheiridh - agus chuala ar an nuacht é - go ndúirt , ‘It was a good thing that the English were here, because if they weren’t here we wouldn’t have had as many fine buildings. Ghlaoigh mise isteach chuig Fianna Fáil agus dúirt , ‘An é sin an meon atá ag Aire Airgeadais na tíre seo? Baineadh an rud den chéad nuacht eile - is léir go ndúirt é. Agus cheapann an tAire Airgeadais go bhfuil an tír seo go maith toisc go raibh na Sasanaigh ann, is dóigh liom go bhfuilimid caillte dáiríre, nach bhfuil dóchas laghad ann. In ainm , cén fáth a mbeadh duine mar sin mar aire i rialtas Éireannach? Agus bheadh puinn dóchais agam as go leor díobh.”

An reifreann

Éiríonn Titley feargach agus tagann crith ina ghlór nuair a thosaíonn muid a phlé an reifrinn ar shaorántacht a bheas ar siúl in Éirinn ar an 11 Meitheamh. Is iarracht é an reifreann seo a chinntiú nach mbeidh cead saorántachta a thuilleadh ag páistí inimirceach a shaolófar in Éirinn ach nach mbeidh ach tréimhse ghearr caite ag na tuismitheoirí sa tír.

Sílim gur rud buile ar fad atá ann. Sílimse gur cheart go gcuirfimis fáilte roimh chách, gach aon sórt duine. Tógann muidne isteach an líon is d’inimircigh as tíortha ar fad na hEorpa. Goilleann go mór orm. Nuair a bhí mise ag fás aníos, bhí caint ar na leanaí dubha san Afraic, bhí caint ar an gcinedheighilt san Afraic Theas. Bhí gach duine in aghaidh na cinedheighilte san Afraic Theas, ach an túisce is a tháinig siad go leic an dorais againn féin, d’éiríomar sprionlaithe, agus ceachartha agus just fucking barbartha i ndáiríre. Agus caithfeadsa a beadh fonn ar bith ormsa a bheith i mo shaoránach de chuid na tíre seo gceapfaimis ar aon tslí go rabhamar níos fearr cine ar bith eile ar domhan. uafásach.

díomá an domhain orm le gach aon cheann des na páirtithe; níl de *spunk * de mhisneach ag páirtí teacht amach agus diúltú glan seo. Ba cheart na doirse a oscailt agus ligint do bhochtáin an domhain teacht isteach, ar ár son féin agus ar a son-na. Is fearrde Éire na daoine seo go léir a theacht isteach.

súil agam go dtiocfaidh bochaineacht thar n-ais sa tír seo go luath agus go mbeidh daoine ag iarraidh dul go Meiriceá agus go ndéarfaidh Meiriceá, ‘No, an doras dúnta oraibh. Agus go dtuigfear ar feadh tamaill bhig arís conas mar a bhí agus conas mar atá ag na daoine seo.

Is beag rud a chuireann oiread feirge orm is a chuireann an sprionlaitheacht agus an ciníochas. Is ciníochas atá ann mar bhí daoine ag teacht chun na tíre seo ina mílte agus ina mílte le scór bliain anuas - Sasanaigh, agus Meiriceánaigh agus Astrálaigh den chuid is . raibh aon chaint gur cheart aon chosc a chur orthu agus chuirfinn aon chosc orthu. Ach an túisce is a thagann daoine a bhfuil imir bheag dhorcha ar a gcraiceann, agus teanga eile ar a mbéal acu, ansin cuirtear cosc orthu. Sin ciníochas. Tugtar ainm ar bith eile air déantar leithscéal ar bith, sin ciníochas, dar liom.”

RSS FREAGRAÍ NA LÉITHEOIRÍ  

© Oideas Gael, 2010. Cosc ar chóipeáil. Ní gá go mbeadh na tuairimí a nochtar i mBeo! ar aon dul le tuairimí na bhfoilsitheoirí. Suíomh cóirithe ag MBM. Úsáidtear grafaicí de chuid Fam Fam Fam agus Wikimedia Commons ar an láithreán seo.