TEANGA AGUS CULTÚR/AN GHAEILGE I gCÉIN
Ag filleadh ar an fhód dúchais
Paula Kehoe Paula Kehoe Paula Kehoe

gurbh as Éirinn tuismitheoirí Paula Kehoe, níor chuala trácht riamh ar an nGaeilge agus í ag éirí aníos san Astráil. Nuair a thug cuairt ar Éirinn den chéad uair i lár na nóchaidí, áfach, chuaigh an teanga agus an cultúr go mór i gcion uirthi.

Íomhá
Dún Aonghasa, Inis Mór
Íomhá

D’fhill ar an Astráil dhá bhliain ó shin tar éis dom seacht mbliana a chaitheamh in Éirinn. B’aisteach an rud é a bheith ar ais sa tír seo. D’athraigh an áit go mór ó d’fhág í, agus bhí athruithe móra tagtha orm féin, mar a bhéifeá ag súil, tar éis tréimhse fhada thar lear. Ach ba é an t-athrú ba shuntasaí teanga eile a bheith agam, nach raibh a fhios agam í a bheith ann ar chor ar bith sular fhág , teanga a thabharfadh radharc eile dom ar an saol.

B’as Éirinn do m’athair - as Bealach an Chonglais i gCill Mhantáin. Tháinig go Melbourne i 1950 agus é cúig bliana is fiche d’aois. Phós mo mháthair, Ellen Daly, Astrálach arbh as Corcaigh agus as Carraig Fhearghais muintir, anseo, agus bhí ochtar clainne acu. Duine ab ea m’athair nár mhór aige a dhúchas ar chúiseanna casta, idir phearsanta agus pholaitiúla. Is deacair fios fátha an scéil a fháil mar b’annamh a labhair faoina mhuintir agus faoin mbaile. Dhiúltaigh filleadh ar Éirinn go a bháis i 1985.

raibh fonn laghad orm dul go hÉirinn, mar sin. Cén fath a rachainn? Shamhlaigh go mbeadh dorcha agus brónach mar áit, agus bhí an-drogall go deo orm roimpi. Is ag fágáil na háite a bhí chuile dhuine, dar liom, agus an t-aon scéal amháin a chloisinn scéal bhás an duine seo an duine siúd. I ndáiríre, is é an tsamhail a bhí i m’intinn go raibh daoine ag dul i gcré as éadan a chéile, faoi bháisteach a bhí ag titim gan stad! Sea, An Béal Bocht. I 1994 agus ar thuras domhanda, “sos gairme”, mar a déarfá, chuaigh go hÉirinn ar feadh coicíse mar dhualgas - chuir mo mháthair brú orm dul ann fad is a bheinn thar sáile. fhéadfainn dul go dtí an Eoraip gan dul go hÉirinn chunHia le mo chol ceathracha agus le m’aintíní agus m’uncailí. Chuaigh an tír i bhfeidhm orm ar bhealach nach raibh ag súil leis, agus an dealramh ar na dathanna nach bhfaca riamh - an turas siar go Conamara agus ar aghaidh go hÁrainn go háirithe, áit a raibh col ceathrair liom ag obair mar sheandálaí ar Dhún Aonghasa. Bhain an tírdhreach agus an chaint geit asam, iad ag freagairt chéile. Thuig an focaldúchasden chéad uair, agus go leor againn de bhunadh an domhain thuaidh anseo san Astráil inár gcónaí sna cathracha móra, agus sinn scartha go hiomlán ó dhúchas agus ó bhundúchasaigh na tíre seo.

D’imigh liom go dtí an Mhór-Roinn ach d’fhill ar Éirinn tar éis tréimhse ghearr. Chaith an chéad gheimhreadh i nGleann Loch i gCill Mhantáin, go dtí gur chuala comharsa liom ag gabháil foinn ar an sean-nós. Baineadh an anáil díom. Níor chuala a leithéad d’fhonn riamh agus d’fhiafraigh di cén áit arbh fhearr dom dul ann chun cúpla amhrán a fhoghlaim. Béaloideasaí ab ea í a chaith seal in Inis Mór agus mhol an t-amhránaí Treasa Mhiolláin dom.

Mar gheall air go raibh arshos gairmebhí cead agam dul sa seans le rud ar bith, agus rinne an rud ba dhual dom. Fuair seanteachín ceann tuí (gan seomra folctha) ar cíos in Inis Mór agus é ar intinn agam fanacht ar feadh cúpla agus ansin imeacht tar éis dom amhrán dhó a fhoghlaim ó Threasa. Turasóir cultúrtha ceart! (D’éirigh an-tinn sna scamhóga sa teach céanna mar gheall ar an taisleach, ach sin scéal eile.)

Tháinig Treasa go dtí an teach agus leathanach ina láimh aici a chuir faoi mo bhráid, agus focail Ghaeilge an amhráinDonall Ógscríofa air. Cheap mise go dtí sin go bhféadfainn na hamhráin a fhoghlaim as Béarla, mar gur beag a thuig an traidisiún. Sin a chuir tús leis i ndáiríre agus athraíodh mo shaol go hiomlán bharr.

I 1996, agus dhá bhliain déag agus fiche d’aois, thosnaigh ag foghlaim na Gaeilge agus ag streachailt léi ó shin i leith. Chaith bliain go leith in Inis Mór agus bliain eile in Inis Oírr tar éis dom Dioplóma sa Léann Ceilteach a dhéanamh in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh. D’aistrigh ar ais go Gaillimh ansin agus fuair post le TG4 i 1998, áit ar fhan go dtí gur fhág an tír in 2001.

Dúshlán mór

beag an rud é tabhairt faoi thionscadal mar sin nuair atá tagtha in inmhe agus d’inchinn chomh crua le cloch! Ach d’airigh gurbh é sin an rud ba thabháchtaí ar an saol an uair sin, gur mhór an dúshlán é. Bhí mar rún daingean agam ansin go gcaithfinn mo dhúthracht uilig leis ar feadh tréimhse, rud ba dheacair do mo chairde gaoil san Astráil agus in Éirinn a thuiscint. Cheap féin go mb’fhéidir gurbh as mo mheabhair a bhí agus chuile rud á fhágáil i leataobh agam chun mionteanga a fhoghlaim. Ach bhuail mar a thitfeadh splanc orm agus mheas nach raibh an dara rogha agam ach leanúint orm. sin le nár chuir agus nach gcuireann frustrachas mór orm go minic, agus ba bheag nár éirigh as cúpla uair. raibh taithí ar bith agam ar theanga eile a labhairt; bhí cúpla focal bacach Fraincise ón scoil agam ach b’in an méid.

Níorbh fholáir dom ligint orm gur pháiste a raibh cead aici botúin a dhéanamh chun brú ar aghaidh. gur deacair é sin a chur i bhfeidhm is mór an tairbhe é ar bhealaí éagsúla. Scaoil ón aigne chalctha a thagann go minic le haois, agus ligeadh isteach saibhreas ilathraitheach na teanga seo a leathnaigh mo radharc ar an saol. Airím i gcónaí nach bhfuil ach ag tosnú agus níl sa mhéid atá foghlamtha agam ach mún dreoilín san fharraige. Is é an turas agus an cuardach féin an ceann scríbe.

Ó d’fhill ar an Astráil is é an dúshlán is an Ghaeilge a thabhairt isteach i mo shaol, fiú coinneáil léi. Buíochas le Dia pobal bríomhar anseo i Melbourne ag Cumann Gaeilge na hAstráile agus bíonn ranganna agus imeachtaí éagsúla ar siúl acu go rialta. Mhúin an bunrang ann anuraidh agus an seomra lán d’Astrálaigh óga den dara glúin a bhfuil suim mhór acu sa Ghaeilge. pobail bheaga eile scaipthe ar fud na tíre, i Sydney, in Adelaide agus i mBrisbane den chuid is . Clár na Gaeilgear Raidió SBS chomh maith agus bím ag obair ar an gclár sin i Melbourne i dteannta le Colin Ryan.

rian á fhágáil ag Gaeilgeoirí eile ar an tír seo. Daoine iad siúd a tháinig go dtí an Astráil agus a chuir le hilchultúrachas na tíre, a choinnigh a misneach tríd is tríd agus a thugann an-mhisneach domsa. Téann stair na Gaeilge sa tír seo chomh fada siar leis na chéad daoránaigh a tháinig neamhthoil agus a d’fhaigheadh buille d’fhuip labhróidís le chéile ina dteanga dhúchais. De thoradh ualach na staire, anseo agus in Éirinn, thug go leor inimirceach a gcúl leis an seandúchas ar feadh na mblianta. Ach mar sin atá anois, mar an nós sin briste.

cónaí ar Paula Kehoe i Melbourne. I láthair na huaire ag obair ar thionscadal ceoil darb ainm Sea lena comhghleacaí Phillipa Nihill. amhráin scríofa acu, ina bhfuil meascán de liricí Béarla agus Gaeilge, agus beidh siad le fáil ar albam a eiseofar i mbliana.

Chun éisteacht leClár na Gaeilgear Raidió SBS téigh chuig:

Más maith leat teagmháil a dhéanamh le Cumann Gaeilge na hAstráile seol ríomhphost chuig: saoirse181@hotmail.com

RSS FREAGRAÍ NA LÉITHEOIRÍ  

© Oideas Gael, 2010. Cosc ar chóipeáil. Ní gá go mbeadh na tuairimí a nochtar i mBeo! ar aon dul le tuairimí na bhfoilsitheoirí. Suíomh cóirithe ag MBM. Úsáidtear grafaicí de chuid Fam Fam Fam agus Wikimedia Commons ar an láithreán seo.